diff --git a/docs/images/采样环缓冲_窗首下标.svg b/docs/images/采样环缓冲_窗首下标.svg
new file mode 100644
index 00000000..3a991871
--- /dev/null
+++ b/docs/images/采样环缓冲_窗首下标.svg
@@ -0,0 +1,74 @@
+
diff --git a/docs/算法/采集与算法层设计说明.md b/docs/算法/采集与算法层设计说明.md
index 08d3301d..1ed621c1 100644
--- a/docs/算法/采集与算法层设计说明.md
+++ b/docs/算法/采集与算法层设计说明.md
@@ -197,6 +197,11 @@ flowchart TD
最后写入的一点是 `s_head - 1`,于是"以最新点为终点的 n 点窗"= 下标 `[s_head-n, s_head-1]`,
窗首(最老点)就是 `s_head - n`,落到 `[0, DEPTH - 1]` 要取模。
+取一个"head 不够减"的例子走一遍:`head = 5`、`n = 20`——最新点在 4,沿环往回退 19 步落在 25,
+途中跨过 0 与 39。直接写 `5 - 20` 会得到 −15,压根不在环上。
+
+
+
代码里写成 `(s_head + SAMPLE_RING_DEPTH - n) % SAMPLE_RING_DEPTH` 而不是 `(s_head - n) % DEPTH`,
是因为后者有两个独立的坑:
diff --git a/tools/arch_diagram/README.md b/tools/arch_diagram/README.md
index e75927ab..6dfed728 100644
--- a/tools/arch_diagram/README.md
+++ b/tools/arch_diagram/README.md
@@ -23,6 +23,7 @@
| `gen_wave_record_flow_svg.py` | 故障录波数据流图 | 录波段数据的四个所有者与四条「不许」:谁独占写、谁只能读、标志怎么过界 |
| `gen_sample_ring_why_svg.py` | 采样环缓冲_为什么需要 | 上游 1 kHz 覆盖写只交最新一帧 vs 下游要 20 点滑窗:缺口 19 点与三个消费者 |
| `gen_sample_ring_layout_svg.py` | 采样环缓冲_环形布局 | 40 格环里哪 20 格是本窗、写指针指「下一格」、回绕与三条设计不变量 |
+| `gen_sample_ring_start_svg.py` | 采样环缓冲_窗首下标 | 窗首 = head − n 的圆周走法,与「直接减 / 16 位回绕 / 先加 DEPTH」三种写法对照 |
## 使用方式
diff --git a/tools/arch_diagram/gen_sample_ring_start_svg.py b/tools/arch_diagram/gen_sample_ring_start_svg.py
new file mode 100644
index 00000000..2cce1633
--- /dev/null
+++ b/tools/arch_diagram/gen_sample_ring_start_svg.py
@@ -0,0 +1,316 @@
+#!/usr/bin/env python3
+# -*- coding: utf-8 -*-
+"""生成 docs/images/采样环缓冲_窗首下标.svg —— 窗首 start = head − n 为什么要先加一圈 DEPTH:
+head 不够减时直接减会走到负数,取模就再也回不到环上。
+
+为什么不用 Mermaid:本图要读的是"沿圆环往回退 19 格,途中跨过 0"这条**弧**,
+以及三种写法算出来的三个**不同的数**。Mermaid 画不出圆周上的定位与角度,
+盒子宽度也随文本变,"退半圈落在哪一格"这个关系就没了。
+
+与 5.2 的环形布局图分工:那张讲「窗在哪几格」(线性排开 40 格 + 指针),
+本图讲「这个下标怎么算出来」(圆周 + 三种写法对照),不重复。
+
+用法(仓库根目录,任意 python3):
+ python tools/arch_diagram/gen_sample_ring_start_svg.py
+输出:
+ docs/images/采样环缓冲_窗首下标.svg
+改内容:示例(head / n)或三种写法的结论变了才重画;调坐标 / 文案编辑下方常量后重跑。
+"""
+import html
+import math
+import os
+import sys
+import xml.etree.ElementTree as ET
+
+
+def emit(s):
+ """控制台打印按目标编码替换,绝不因 GBK 终端遇上 ²/− 之类字符而崩
+ (generated-fresh 钩子会把本脚本拷进临时目录重跑,崩了就是一片假红)。"""
+ enc = getattr(sys.stdout, "encoding", None) or "ascii"
+ sys.stdout.write(s.encode(enc, "replace").decode(enc, "replace") + "\n")
+
+
+ROOT = os.path.dirname(os.path.dirname(os.path.dirname(os.path.abspath(__file__))))
+OUT = os.path.join(ROOT, "docs", "images", "采样环缓冲_窗首下标.svg")
+
+# ----------------------------- 画布与尺寸 -----------------------------
+W = 1060
+H = 600
+PAD = 46
+RIGHT = W - PAD
+
+FONT = "Microsoft YaHei, Segoe UI, PingFang SC, sans-serif"
+MONO = "Consolas, Cascadia Mono, DejaVu Sans Mono, monospace"
+
+TITLE_FONT = 21
+SUB_FONT = 13
+BOX_FONT = 13
+BODY_FONT = 11.5
+TINY_FONT = 11
+DOT_LABEL_FONT = 12
+
+INK = "#0f172a"
+LINE = "#334155"
+MUTED = "#64748b"
+FAINT = "#94a3b8"
+RULE = "#cbd5e1"
+WHITE = "#ffffff"
+
+C_BLUE = "#2563eb"
+BG_BLUE = "#eff6ff"
+C_ROSE = "#e11d48"
+BG_ROSE = "#fff1f2"
+C_GREEN = "#16a34a"
+BG_GREEN = "#f0fdf4"
+C_AMBER = "#d97706"
+
+# ----------------------------- 数据(改这里) -----------------------------
+DEPTH = 40
+WIN_N = 20
+HEAD = 5 # 示例写指针:故意取"不够减"的位置
+START = (HEAD + DEPTH - WIN_N) % DEPTH # = 25
+
+TITLE = "窗首 = head − n:head 不够减会走到负数,所以先加一圈 DEPTH 再减"
+SUB1 = ("例:head = 5、n = 20 —— 最新点在 4,沿环往回退 19 步落在 25,途中跨过 0 与 39。"
+ "DEPTH = 40 时 20 点窗正好占半圈,所以这条弧看起来是个半圆。")
+SUB2 = "同一个例子三种写法,只有第三种同时做到「同余正确」与「不发生下溢」:"
+
+ARC_LABEL = "往回退 19 步"
+CENTER_L1 = "环 = 40 格"
+CENTER_L2 = "窗 = 20 格(半圈)"
+HEAD_LABEL = "head = 5"
+START_LABEL = "start = 25"
+
+# (公式, 算出来是多少, 判定, 逐条理由, 主色, 底色)
+ROWS = [
+ ("5 - 20", "= -15", "✗",
+ ["负数。C99 的 % 向零截断,(-15) % 40 仍是 -15;",
+ "转成无符号就是 65521,拿去索引 s_ring 即越界读。"],
+ C_ROSE, BG_ROSE),
+ ("(uint16_t)(5 - 20) % 40", "= 65521 % 40 = 1", "✗",
+ ["65536 不是 40 的倍数:(x mod 65536) mod 40 ≠ x mod 40。",
+ "回绕后再取模不等价,读到的是环尾附近而不是窗首。"],
+ C_ROSE, BG_ROSE),
+ ("(5 + 40 - 20) % 40", "= 25 % 40 = 25", "✓",
+ ["就是窗首。加 40 不改同余类(40 ≡ 0 mod 40),",
+ "中间值恒在 [0, 2·DEPTH - 2],两种提升规则都不下溢。"],
+ C_GREEN, BG_GREEN),
+]
+FOOTNOTE = ("加 DEPTH 不是「凑数」:它是环的周长,加一整圈等价于原地不动——"
+ "但把减法从「可能为负」搬到了「必然非负」,取模才恢复成数学上的同余解。")
+
+# ----------------------------- 布局 -----------------------------
+CX = 296.0
+CY = 352.0
+R = 148.0
+DOT_R = 5.0
+DOT_R_HL = 6.0
+
+BOX_X = 596
+BOX_W = RIGHT - BOX_X
+BOX_TOP = 186
+BOX_H = 96
+BOX_GAP = 14
+
+NOTE_Y = 556
+
+
+# ----------------------------- 工具函数 -----------------------------
+def esc(s):
+ return html.escape(s, quote=True)
+
+
+def text_w(s, fs):
+ """粗略估算文本像素宽:CJK/全角 ≈ 1.0em,其余 ≈ 0.58em(宁可偏大)。"""
+ return sum(fs * (1.0 if ord(ch) >= 0x2E80 else 0.58) for ch in s)
+
+
+OVERFLOW = []
+
+
+def check_fit(s, fs, avail, where):
+ if text_w(s, fs) > avail:
+ OVERFLOW.append("%s: %.0f > %.0f [%s]" % (where, text_w(s, fs), avail, s))
+
+
+def txt(x, y, s, fs, fill, weight=400, anchor=None, mono=False):
+ a = "" if anchor is None else ' text-anchor="%s"' % anchor
+ w = "" if weight == 400 else ' font-weight="%d"' % weight
+ f = "" if not mono else ' font-family="%s"' % MONO
+ return ('%s'
+ % (x, y, fs, a, w, f, fill, esc(s)))
+
+
+def line(x1, y1, x2, y2, color=LINE, width=2.0, dash=None):
+ d = "" if dash is None else ' stroke-dasharray="%s"' % dash
+ return (''
+ % (x1, y1, x2, y2, color, width, d))
+
+
+def rect(x, y, w, h, fill, stroke=None, rx=8, sw=1.6, dash=None):
+ s = "" if stroke is None else ' stroke="%s" stroke-width="%g"' % (stroke, sw)
+ d = "" if dash is None else ' stroke-dasharray="%s"' % dash
+ return '' % (
+ x, y, w, h, rx, fill, s, d)
+
+
+def circle(cx, cy, r, fill, stroke=None, sw=1.5):
+ s = "" if stroke is None else ' stroke="%s" stroke-width="%g"' % (stroke, sw)
+ return '' % (cx, cy, r, fill, s)
+
+
+def tri(points, fill):
+ return '' % (
+ " ".join("%.1f,%.1f" % (px, py) for px, py in points), fill)
+
+
+def pt(r, deg):
+ """圆上一点:deg 以 +x 轴为 0、屏幕坐标 y 向下(故 90° 在正下方)。"""
+ a = math.radians(deg)
+ return CX + r * math.cos(a), CY + r * math.sin(a)
+
+
+def angle_of(idx):
+ """第 idx 格的角度:0 格在正上方,顺时针每格 360/DEPTH 度。"""
+ return -90.0 + idx * (360.0 / DEPTH)
+
+
+def arc_arrow(r, a_from, a_to, color, width):
+ """从 a_from 逆时针画到 a_to(a_to < a_from),末端带箭头。"""
+ x0, y0 = pt(r, a_from)
+ x1, y1 = pt(r, a_to)
+ large = 1 if abs(a_to - a_from) > 180.0 else 0
+ d = "M %.1f %.1f A %.1f %.1f 0 %d 0 %.1f %.1f" % (x0, y0, r, r, large, x1, y1)
+ out = '' % (d, color, width)
+ # 末端切向:用 a_to 与其后方 1° 两点之差,得到"行进方向"
+ xb, yb = pt(r, a_to + 1.0)
+ vx, vy = x1 - xb, y1 - yb
+ n = math.hypot(vx, vy) or 1.0
+ ux, uy = vx / n, vy / n
+ hl = 10.0
+ bx, by = x1 - ux * hl, y1 - uy * hl
+ px, py = -uy, ux
+ out += tri([(x1, y1), (bx + px * 4.6, by + py * 4.6), (bx - px * 4.6, by - py * 4.6)], color)
+ return out
+
+
+def wrap(s, fs, avail, max_lines, where=""):
+ """按估算宽度折行(CJK 逐字可断)。超出 max_lines 用省略号收尾——
+ 宁可提示文案太长,也不让字溢出盒子。"""
+ if text_w(s, fs) <= avail:
+ return [s]
+ lines = []
+ cur = ""
+ for ch in s:
+ if text_w(cur + ch, fs) > avail:
+ lines.append(cur)
+ cur = ch
+ else:
+ cur += ch
+ if cur:
+ lines.append(cur)
+ if len(lines) > max_lines:
+ OVERFLOW.append("%s: 折行 %d > %d" % (where, len(lines), max_lines))
+ lines = lines[:max_lines]
+ lines[max_lines - 1] = lines[max_lines - 1][:-1] + "…"
+ return lines
+
+
+# ----------------------------- 生成 -----------------------------
+def build():
+ out = []
+ add = out.append
+
+ avail = RIGHT - PAD
+ for s, fs, where in ((TITLE, TITLE_FONT, "title"), (SUB1, SUB_FONT, "sub1"),
+ (SUB2, SUB_FONT, "sub2")):
+ check_fit(s, fs, avail, where)
+ if OVERFLOW:
+ for o in OVERFLOW:
+ emit("OVERFLOW WARN " + o)
+
+ add('' % (W, H, WHITE))
+
+ # ---- 标题区 ----
+ add(txt(PAD, 42, TITLE, TITLE_FONT, INK, weight=700))
+ add(txt(PAD, 68, SUB1, SUB_FONT, MUTED))
+ add(txt(PAD, 88, SUB2, SUB_FONT, MUTED))
+
+ # ---- 左:40 格圆环 ----
+ win_lo = START
+ win_hi = HEAD - 1
+ add(circle(CX, CY, R, "none", RULE, 1.2))
+ for i in range(DEPTH):
+ x, y = pt(R, angle_of(i))
+ in_win = (i >= win_lo) or (i <= win_hi)
+ if i == HEAD:
+ add(circle(x, y, DOT_R_HL, C_AMBER))
+ elif in_win:
+ add(circle(x, y, DOT_R_HL, C_BLUE))
+ else:
+ add(circle(x, y, DOT_R, FAINT))
+
+ # 往回退的弧(贴着点圈内侧走,末端箭头落在 start 上)
+ add(arc_arrow(R - 18.0, angle_of(win_hi), angle_of(win_lo) - 360.0, C_ROSE, 1.8))
+ lx, ly = pt(R - 70.0, angle_of(33))
+ add(txt(lx, ly, ARC_LABEL, TINY_FONT, C_ROSE, weight=700, anchor="middle"))
+
+ # 圆周上的刻度名
+ for i in (0, 10, 20, 30):
+ x, y = pt(R + 22.0, angle_of(i))
+ anchor = "middle"
+ if i == 10:
+ anchor = "start"
+ elif i == 30:
+ anchor = "end"
+ add(txt(x, y + 4, str(i), DOT_LABEL_FONT, MUTED, anchor=anchor))
+
+ # head / start 两个关键点
+ hx, hy = pt(R + 26.0, angle_of(HEAD))
+ check_fit(HEAD_LABEL, TINY_FONT, 200, "head label")
+ add(txt(hx, hy, HEAD_LABEL, TINY_FONT, C_AMBER, weight=700, anchor="start"))
+ sx, sy = pt(R + 26.0, angle_of(START))
+ check_fit(START_LABEL, TINY_FONT, 200, "start label")
+ add(txt(sx, sy, START_LABEL, TINY_FONT, C_BLUE, weight=700, anchor="end"))
+
+ # 圆心说明
+ add(txt(CX, CY - 6, CENTER_L1, TINY_FONT, FAINT, anchor="middle"))
+ add(txt(CX, CY + 14, CENTER_L2, TINY_FONT, FAINT, anchor="middle"))
+
+ # ---- 右:三种写法 ----
+ inner = BOX_W - 32
+ for i, (formula, value, mark, why, c, bg) in enumerate(ROWS):
+ y = BOX_TOP + i * (BOX_H + BOX_GAP)
+ add(rect(BOX_X, y, BOX_W, BOX_H, bg, c, rx=8, sw=1.8))
+ add(txt(BOX_X + 14, y + 26, "%s %s" % (mark, formula), BOX_FONT, c, weight=700, mono=True))
+ add(txt(BOX_X + BOX_W - 14, y + 26, value, BOX_FONT, c, weight=700, anchor="end", mono=True))
+ yy = y + 48
+ for ln in why:
+ for sub in wrap(ln, BODY_FONT, inner, 1, "row %d why" % i):
+ add(txt(BOX_X + 14, yy, sub, BODY_FONT, MUTED))
+ yy += 16
+
+ # ---- 底部说明 ----
+ add(line(PAD, NOTE_Y - 26, RIGHT, NOTE_Y - 26, RULE, 1.0))
+ for i, ln in enumerate(wrap(FOOTNOTE, SUB_FONT, avail, 2, "foot wrap")):
+ add(txt(PAD, NOTE_Y + i * 19, ln, SUB_FONT, MUTED))
+
+ svg = ('\n'
+ % (W, H, W, H, FONT, "\n".join(out)))
+
+ d = os.path.dirname(OUT)
+ if not os.path.isdir(d):
+ os.makedirs(d)
+ with open(OUT, "w", encoding="utf-8", newline="\n") as fp:
+ fp.write(svg)
+ ET.fromstring(svg)
+ emit("OK %d bytes, canvas %dx%d -> %s" % (len(svg.encode("utf-8")), W, H, OUT))
+ if OVERFLOW:
+ for o in OVERFLOW:
+ emit("OVERFLOW WARN " + o)
+ emit("!! %d overflow warnings" % len(OVERFLOW))
+
+
+if __name__ == "__main__":
+ build()